De wifilijst op je telefoon opschonen. Waarom, en hoe.

Een poosje geleden gaf ik samen met Bram Martin van Aware Online een awareness-training. In tegenstelling tot andere workshops of presentaties die ik zo nu en dan mag geven deze keer niet in loondienst, maar op eigen titel. Deze training had als doel bewustwording op de digitale voetafdrukken die we allemaal zowel bewust als onbewust achterlaten. Uiteraard maakte sociale media een groot deel uit van de training, met daarbij de nodige aandacht voor privacy-instellingen bij verschillende online diensten. Maar vooral het deel over wifi trok extra aandacht. Ik durf wel te stellen dat het voor iedereen verrassend was hoeveel jouw wifi-gebruik over jou kan vertellen en vooral hoe makkelijk die, toch wel privacygevoelige informatie, kan worden achterhaald. Zelfs als je niet net als 7 op de 10 jongeren aan onveilige wifi doet loop je risico dat je privédata lekt.

Bron afbeelding: Pixabay

Ik ben wie jij wilt dat ik ben

Gratis publieke wifi, met of zonder wachtwoord, is gevaarlijk. Dat wordt wel eens geroepen. Maar waarom het gevaarlijk is, is niet altijd duidelijk. Hoe groot is nou echt het risico dat al jouw internetverkeer wordt afgetapt? Als je denkt dat het alleen gevaarlijk kan zijn op het moment dat je gratis onbeveiligde wifi gebruikt, dan heb ik een verrassing voor je. Het grootste gevaar loert misschien wel juist daarna: wanneer je telefoon, tablet of laptop bekend is met zo’n netwerk en dat onthoudt voor een volgende keer dat je in de buurt bent. Om de mogelijke gevolgen daarvan te begrijpen moet je eigenlijk even naar deze uitzending van KRO’s Brandpunt kijken met ethisch hacker Wouter Slotboom:

Je telefoon, tablet of laptop zoekt als wifi aanstaat constant om zich heen of één van de opgeslagen netwerken in de buurt is. Gemak dient de mens immers, en dit zorgt ervoor dat zodra je thuiskomt je automatisch met je thuis-wifi verbinding maakt. En dat is fijn, want dan zorgt het kijken van je favoriete Netflix-serie er niet voor dat je binnen 1 dag door je databundel heen bent. Maar waar we niet bij stilstaan, is dat je telefoon, tablet of laptop eigenlijk heel hard om zich heen aan het roepen is of ‘Wifi in de trein’, ‘FreeWifi’ of ‘HotelWifi-guest’ in de buurt is en dat dit ook kan worden opgevangen door ethische of iets minder ethische hackers met zo’n zelfde apparaatje als Wouter Slotboom. Zo’n apparaatje roept namelijk heel hard terug dat het één van die netwerken is, want die doet gewoon alsof: “Ik ben wie jij wilt dat ik ben.” Jouw apparaat ziet het verschil niet, en maakt zonder dat jij er ook maar iets voor hoeft te doen verbinding. Zelfs als je telefoon in je zak of je tablet in je tas zit. Al het dataverkeer dat vervolgens plaatsvindt, kan worden meegelezen als dat niet geëncrypt is.

‘Home is where the wifi connects automatically’

Als je thuis op je telefoon kijkt welke wifi-kanalen in de buurt zijn, zie je naast je eigen kanaal vaak ook de wifi-kanalen van je buren. Je kunt de naam van je netwerk standaard houden zoals je leverancier van je router dat heeft ingesteld, maar je kunt ook je creativiteit laten gaan en voor je netwerk ‘surveillancebusje’, ‘PrettyFlyForAWiFi’ of zelfs je straatnaam en huisnummer gebruiken. Dat kan leuk, grappig of makkelijk zijn. Thuiswifi is in elk geval vaak uniek, en daar schuilt een gevaar in. Op de website wigle.net kun je bijvoorbeeld miljoenen verzamelde wifi-netwerken zien, die vaak tot op huisadres zijn terug te brengen. Die kanalen worden onder andere verzameld door personen die aan wardriving doen: verzamelen van gevonden netwerken en die vastleggen in een database.

Dat apparaatje uit het filmpje met Wouter Slotboom vangt alle namen af die door telefoons, laptops en tablets worden ‘uitgeschreeuwd’ als wifi staat ingeschakeld. In dat lijstje netwerken zit ook jouw thuiswifi. Als jouw thuiswifi op een kaart als Wigle.net voorkomt, is binnen enkele seconden te achterhalen waar je woont. En in dit geval geldt voor jou misschien ook wel dit prachtige citaat: “Je hebt misschien niets te verbergen, maar je hebt wel wat te beschermen.”

Zes gouden tips voor veilig omgaan met wifi

Maar er is ook goed nieuws. Je kunt een paar maatregelen nemen om je tegen misbruik te beschermen. Houd er wel rekening mee dat 100% veiligheid niet bestaat en dat ook bij deze maatregelen het nog steeds belangrijk is om waakzaam te blijven. Mijn zes gouden tips om veiliger met wifi om te gaan zijn:

  1. Gebruik thuis een niet-unieke wifinaam (SSID) en zet eventueel dit netwerk op ‘verborgen’.
  2. Wijzig zo nu en dan de naam van je thuiswifi.
  3. Zet wifi op je apparaten buitenshuis uit.
  4. Verwijder alle ongebruikte wifikanalen uit jouw apparaten.
  5. Gebruik NOOIT gratis wifi zonder wachtwoord.
  6. Gebruik met wifi buitenshuis altijd VPN.

Tip 1: Gebruik thuis een niet-unieke wifinaam

Een unieke SSID (Service Set Identifier), ofwel: wifinaam, komt maar op één plek ter wereld voor. Je bent anoniemer als je opgaat in de massa. Dat kan bijvoorbeeld als je je thuiswifi een naam geeft als ssid, wireless, Home of WirelessNet.

Overzicht wifinetwerken ‘wireless’ op Wigle.net

Een lijstje met de 5000 meest voorkomende wifi-namen vind je hier (bron: GitHub).

Je kunt op je router ook nog instellen dat je netwerk verborgen wordt. Daarmee zie je jouw netwerk niet automatisch in het lijstje van wifikanalen in de buurt. Toevoegen aan de voor jouw vertrouwde wifi-kanalen moet dan even handmatig. Hoewel digitale experts beweren dat het niet zoveel uitmaakt of je je wifi nou wel of niet op verborgen zet, vind ik het wel een fijn idee dat de buren niet automatisch mijn wifi in hun lijstje lokale netwerken zien. En wie weet, misschien voorkomt het wel degelijk pottenkijkers.

Tip 2: Wijzig zo nu en dan de naam van je thuiswifi

Het kan geen kwaad om onvoorspelbaar te zijn. Zo nu en dan je thuiswifi-naam wijzigen kan daarbij helpen. Als je huis volhangt met apparaten die van jouw thuisnetwerk gebruik maken is dat best een opgave, want die moet je allemaal opnieuw instellen. Maar toch.. mocht de naam van je thuiswifi ergens op een kaart komen te staan, heb jij hem alweer gewijzigd voordat iemand het idee krijgt om daar een keer misbruik van te maken. Inspiratie nodig om een wifinaam te verzinnen? Zie tip 1.

Tip 3: Zet wifi op je apparaten buitenshuis uit

De enige manier om ervoor te zorgen dat je je opgeslagen wifikanalen niet ‘lekt’, is om je wifi uit te zetten. Op publieke plekken is de kans doorgaans groter om in de buurt te komen van iemand met zo’n zelfde apparaatje als die van Wouter Slotboom. Om onderweg het risico op lekken te vermijden, is het goed om je standaard aan te wennen buitenshuis je wifi helemaal uit te zetten. Zet ook meteen je bluetooth uit, want ook die zendt constant signalen uit. Als je je wifi uitzet, ben je ook meteen gevrijwaard van wifitracking.

Tip 4: Verwijder alle ongebruikte wifikanalen uit jouw apparaten

Verwijder je ongebruikte wifikanalen als je, bijvoorbeeld tijdens je vakantie, aan onveilige wifi hebt gedaan. Dan voorkom je dat jouw apparaat, zelfs zonder dat je het doorhebt, de verbinding aan kan gaan met zo’n apparaatje als die van Wouter Slotboom. Hier onder vind je een paar links met uitleg hoe je dat kunt doen op Android, iPhone, Windows10 en OS X.

Tip 5: Gebruik NOOIT gratis wifi zonder wachtwoord

Gewoon niet doen, inloggen op een wifinetwerk waarvoor je geen wachtwoord hoeft in te vullen. Vanaf het moment dat je het wel doet, verbindt jouw apparaat zelfs zonder jouw tussenkomst met een netwerk met die naam, of zelfs met een netwerk dat doet alsof het die naam heeft. En dat zonder dat jij daar enige controle op hebt.

Tip 6: Gebruik met wifi buitenshuis altijd VPN

Deze tip geldt niet alleen voor degenen die tip 5 in de wind slaan, maar ook voor het verbinden met wifinetwerken waarvoor je wel een wachtwoord moet invullen. Ook in die gevallen is er risico dat het netwerk waarmee jij denkt verbonden te zijn niet het netwerk is dat het lijkt. Ook dan kan er dus dataverkeer van jou worden ‘afgevangen’. Een VPN (Virtual Private Network) zorgt ervoor dat jouw dataverkeer wordt versleuteld. Een extra voordeel is dat je met VPN er ook voor kunt zorgen dat je een internetverbinding via een ander land kunt maken. Bijvoorbeeld om een Netflix-film te kunnen zien die in Nederland nog niet beschikbaar is, of om in het buitenland Uitzending Gemist te kunnen kijken. Meer over VPN in dit artikel van de Volkskrant.

Tot zover de tips. Heb je aanvullende suggesties die nog niet zijn opgenomen in dit artikel? Laat het me weten via Twitter of in een reactie hier onder.

Advertenties

#HowTo: TweetDeck gebruiken buiten je browser

Het gebruik van Twitter komt pas écht tot zijn recht als je niet alleen gebruik maakt van een Twitter-app en/of Twitter.com, maar wanneer je gebruik maakt van de mogelijkheden die TweetDeck biedt. TweetDeck kent zeer uitgebreide filters, eenvoudige navigatie tussen kolommen op basis van zoekopdrachten of Twitterlijsten en met TweetDeck kun je heel eenvoudig meerdere Twitter-accounts in één dashboard onderhouden. Vreemd genoeg is het voor Windows-gebruikers al geruime tijd niet meer mogelijk om TweetDeck apart te downloaden; zij worden door Twitter beperkt tot het gebruiken van de browserversie. (Mac-gebruikers kunnen nog steeds de applicatie downloaden via iTunes)

HowToTweetDeck

Op websites buiten Twitter om kun je nog wel downloadbare versies verkrijgen, maar daar zou ik erg mee oppassen. Je weet nooit wat je aan extra, ongenode malware of zelfs virussen meekrijgt. Je kunt ook voor een win-winsituatie gaan, en de browserversie gebruiken alsof het een applicatie is. Het voordeel? Dat je gewoon je browser kunt sluiten en openen zonder dat je je TweetDeck-venster verliest. En natuurlijk een snelkoppeling in je taakbalk, zoals je ook gewend bent voor andere applicaties. Dat voor elkaar krijgen is simpeler dan je denkt! Hier de uitleg in 4 stappen.

Aanvulling 21 maart 2016: Twitter heeft aangekondigd dat vanaf 15 april alleen nog de browserversie kan worden gebruikt, waarmee dit blog nóg relevanter is geworden.

Google Chrome

Stap 1: Installeer Google Chrome
TweetDeck buiten je browser om blijven gebruiken is simpel als je Google Chrome hebt. Mocht je normaal gesproken verknocht zijn aan een andere browser, dan is dat geen probleem. Je computer kan meerdere browsers aan en je hoeft hierna niet per se FireFox, Safari, Internet Explorer of welke browser je ook gebruikt links te laten liggen. Mocht je nog geen Google Chrome hebben, dan is het wel even een kwestie van downloaden en installeren.

Stap 2: Login op tweetdeck.twitter.com
Als je Google Chrome op je computer hebt staan, ga dan met Google Chrome naar http://tweetdeck.twitter.com en log in met je Twitternaam en -wachtwoord. Als je TweetDeck nog nooit eerder gebruikt hebt, dan worden er automatisch voor jou vier kolommen aangemaakt: Home, Notifications, Messages en Activity. Daar kun je je later in verdiepen. We gaan meteen door naar stap 3.

Stap 3: Maak een snelkoppeling
Navigeer vervolgens via het hamburgermenu rechtsboven naar Meer hulpprogramma’s en kies voor Toevoegen aan bureaublad.

tweetdeck-20160322_1

Vink hierna in de pop-up Openen als venster aan en klik op Toevoegen:

tweetdeck-20160322_2

Stap 4: Voeg toe aan taakbalk
Vervolgens zoek je de snelkoppeling op je bureaublad op, klik je deze met je rechter muisknop aan en kies je voor Aan taalkbalk vastmaken.

tweetdeck-20160322_3

Vanaf dit moment staat TweetDeck gewoon (weer) op je taakbalk en kun je deze buiten je browser om gebruiken. Precies hetzelfde als wat je gewend was met de downloadbare Windows-versie.

Afhankelijk van je instellingen voor notificaties vanuit Chrome kun je net als in de losse applicatie gewoon meldingen ontvangen van nieuwe berichten als je dat zo hebt ingesteld. Mijn persoonlijke ervaring is dat deze Chrome-versie soepeler lijkt te lopen dan de Windows-applicatie.